Dit artikel verscheen in de Telegraaf: Woningfraude op TikTok: misleiding en identiteitsdiefstal bij huurzoekers. CGI expert, Ad Buckens, leverde zijn inzichten over de risico’s van identiteitsfraude en hoe organisaties zich hiertegen kunnen beschermen.

Telegraaf: "Droomhuis in hartje Amsterdam massaal gedeeld op TikTok, maar advertentie blijkt valstrik: 'Dit is dubbele oplichting'"

Amsterdam - Op TikTok worden woningzoekers massaal misleid. Voor een spotgoed appartement in hartje Amsterdam betaal je 100 euro aan ’bezichtigingskosten’. Maar er zit nog een addertje onder het gras: oplichters vragen een waslijst aan persoonlijke documenten, die later misbruikt kunnen worden voor identiteitsfraude. „Dit is dubbele oplichting.” - auteur: Juul Schepens (algemeen verslaggever Amsterdam van De Telegraaf)

De TikTok-video begint met een ogenschijnlijk perfect huis in een hippe Amsterdamse straat. ’Te huur in Amsterdam, 2 slaapkamers, 995 euro per maand’. Alles oogt zoals in een makelaarsbrochure, inclusief een visgraatvloer, een strakke keuken en de woning is maar liefst 77 vierkante meter. Deze ’aanbieding’ trekt de aandacht. Zeker met het huidige woningtekort. Voor Amsterdamse begrippen is dit een bodemprijs.

Volop interesse

’Still available?’, ’Ik ben geïnteresseerd’, ’Nog beschikbaar?’. De reacties stromen binnen en de makelaar antwoordt steeds opgewekt met ’yes’. Wie een bezichtiging wil, moet een mailtje sturen naar een Gmail-adres.

Binnen tien minuten komt er een generieke mail met een spelfout terug. ’Ik ben op zoek naar een betrouwbare persoon om het appartement te huren en te onderhouden’, begint de afzender. Daarna volgt er een waslijst aan documenten die je moet sturen. Loonstrookje, pensioenoverzichten, WW-overzichten, oude huurcontracten, rekeningen van nutsbedrijven, belastingaangifte en zelfs de contactgegevens van je vorige huurder én werkgever.

Bij een ander account, dat ook dromerige Amsterdamse huizen aanbiedt, moet je 100 euro overmaken en je identiteitsbewijs, inkomensbewijs en garantstellers sturen. Maar de woning krijg je nooit te zien.

Eerst Marktplaats

Volgens Marcel Trip van de Woonbond is dit precies het soort fraude waar woningzoekenden steeds vaker tegenaan lopen. „Eerst zagen we het veel op Marktplaats, nu verschuift het naar social media. TikTok heeft een vrij jong publiek dat de weg op de woningmarkt nog niet zo goed kent. Helaas zijn er altijd mensen die daar een slaatje uit willen slaan.” Wie precies achter de accounts zitten, is onduidelijk. De beelden die oplichters gebruiken, zijn niet van henzelf. „Wat je veel ziet, is dat foto’s worden gebruikt van andere sites: particuliere verhuurders, makelaars, huurplatformen. Dan lijkt het allemaal heel professioneel, maar de woningen zijn helemaal niet van hen”, aldus Trip.

Dichte deur

Voor woningzoekers heeft de fraude grote gevolgen, vervolgt hij. „Als je betaalt, sta je uiteindelijk gewoon voor een dichte deur. De woning krijg je niet te zien en je geld ben je kwijt.” Daar komen dan nog de documenten bij die slachtoffers opsturen. „Inkomensgegevens en identiteitsbewijzen horen pas aan bod te komen als je echt een huurcontract gaat tekenen. Dat een verhuurder dan wil weten of je de huur kunt betalen, is logisch.” Maar als je alleen reageert op een advertentie, moet je heel terughoudend zijn, waarschuwt hij. „Iemand die vooraf betaald moet worden én om al je gegevens vraagt, zou ik nooit vertrouwen. Het risico dat er met die gegevens wordt gehandeld, is groot.”

Gegevens zijn goud waard

Volgens cybersecurityexpert Ad Buckens is vooral de enorme hoeveelheid gegevens die slachtoffers opsturen goud waard voor criminelen. „Als je zoveel persoonlijke informatie bij elkaar verzamelt, vertegenwoordigt dat op zichzelf al waarde. Het gaat deze oplichters vaak niet eens om die 100 euro, maar om de gegevens die ze kunnen misbruiken.”

Buckens snapt wel waarom woningzoekers erin trappen. „De woningnood is zo groot. Als je met drie kinderen in een klein appartement woont en wanhopig op zoek bent naar iets groters, dan voelt zo’n lijst met vragen misschien logisch. Een makelaar vraagt ook om documenten, dus mensen denken al snel dat het normaal is.”

Vastgoed kopen

Maar juist die combinatie van documenten maakt identiteitsfraude mogelijk. „Een kopie van je paspoort, je naam, je adres, je inkomensgegevens; hoe meer puzzelstukjes je weggeeft, hoe makkelijker het wordt om in jouw naam iets te regelen. Denk aan leningen, aankopen of zelfs vastgoed op naam zetten.”

De oplichters gaan vervolgens geraffineerd aan de slag. Buckens: „Met alleen een ID-nummer kun je niet zoveel, maar met een voor- en achternaam kun je geautomatiseerd talloze accounts en diensten proberen te koppelen. Veel mensen gebruiken nog steeds hun geboortedatum als wachtwoord. Als criminelen alle informatie uit jouw documenten combineren, kunnen ze dat soort wachtwoorden er soms zo uit filteren. Het is gewoon een kwestie van proberen tot je raak schiet.”

Zijn advies is duidelijk: „Gebruik sterke wachtwoorden en het liefst een wachtwoordmanager, zodat al je wachtwoorden anders zijn. Daarmee verklein je de kans dat dit soort aanvallen werkt. Uiteindelijk zoeken criminelen maar één ding: geld. Ze hopen via jouw gegevens toegang te krijgen tot creditcards, accounts of financiële diensten.”

Honderden meldingen

In totaal kreeg de Fraudehelpdesk in 2025 250 meldingen over verhuurfraude of een poging daartoe. Zeker de helft van deze mensen raakte geld kwijt. Het daadwerkelijke aantal slachtoffers kan hoger zijn, omdat niet iedereen een melding doet.

Woonminister Mona Keijzer wil maatregelen nemen om deze praktijken tegen te gaan.